Hep duyduğumuz motivasyon kelimesinin bilimdeki karşılığını ve motivasyon kuramlarını inceledik, iyi okumalar.

MOTİVASYON NEDİR?

MOTİVASYON 

Motivasyon,bir işi yapmak için bireyin içinden gelen veya dışsal uyaranlar tarafından bireyi harekete geçirici güçtür. Kelime Latince movere yani hareket ettirme kökünden gelmektedir. Alanda birçok faklı tanımı bulunmaktadır. Motivasyona aslında istekleri, arzuları, ihtiyaçları, ilgileri kapsayan bir terimdir. Daha basit tanımlayacak olursak motivasyon bir şeyleri yapma arzusudur. Motivasyon bireyin harekete geçmesini sağlayan şeydir. Motivasyon kendi içinde birçok süreci barındırır. Ancak motivasyon dilimize daha çok harekete geçirici güdü olarak yerleşmiştir ve bu şekildeki kullanımı daha çok yaygındır. Güdüleme insanı harekete geçiren ve hareketlerinin yönlerini belirleyen, onların düşünceleri umutları inançları kısaca arzu;ihtiyaç ve korkularıdır. Motivasyon (güdüleme) iş görenleri çalışmaya isteklendirme ve örgütte verimli çalıştıkları takdirde kişisel ihtiyaçlarını eniyi şekilde tatmin edeceklerine inandırma sürecidir. Kısaca motivasyon, biri insanı belirli bir amaç için harekete geçiren güç demektir. (Ercan, 2003).

MOTİVASYON KURAMLARI

1.Mc Gregor X ve Y Kuramı:

            Bu alanda önde gelen kuramlardan biri douglas Mc Gregor’un xve y kuramıdır. Lider ve yöneticiler X ve Y kuramlarından birini tercih ederek o yönde davranışlar sergilerler. Öncelikle X kuramından bahsedelim. X kuramına göre bireyler doğaları gereği çalışmayı sevmezler ve işten kaçmak isterler, bu nedenle bu bireylerin çalışmasını sağlamak için onları korkutmak gerekmektedir.Yönlendirilmeleri gerekiyorsa bireyler tehdit edilmelidir. İnsanların sorumluluk almaktan kaçtığını ve yaptıkları işte yükselmek gibi arzularının olmadığını öne sürer. Bireylerin yaratıcılıkları kısıtlıdır ve katkı yapmaktan uzaktırlar. Genel olarak X kuramı bireylerin kurumu ve işletmeyi değil kendilerini düşündüklerini kabul etmektedir. X kuramı daha çok otoriter lider ve yöneticiler tarafından kabul görmektedir.Günümüzde fazla göz önünde değildir.(Baltaş,2002).

            Y kuramından bahsedecek olursak: kişilerin bir işte çalışma ve o işte yükselme istekleri diğer doğal istekleri gibi çok içten ve yerine getirmek istedikleri bir istektir. Birey işi yerine getirerek kendi için belirlediği amaçlara ulaşmakta daha kolay yol alabilecektir. Kişinin bu şekildeki amaçlarına yönelmesi kişiye verilen ödülle birlikte performansını yükseltecektir. Normal şartlar altında bireyler öğrenmek isterler ve zorlanmadıklarında kendiliğinden işi yerine getirecek motivasyona sahip olurlar. Yaratıcılık X kuramında bahsedildiği gibi değil birçok insanın içsel süreçleri içerisinde ortaya çıkmaya fırsat arayan bir olgudur, birçok yaratıcı insan bulunmaktadır. Genel olarak bakıldığında ise X kuramı yerine Y kuramını benimseyen lider ve yöneticiler daha başarılı olabilmiştir. (Garih, 2000).

4.a.2. Argyris’in Olgunluk Kuramı

Chris Argryris motivasyon konusundaki görüşlerini daha çok kişinin gelişim düzeyi üzerine kurmuştur. Ona göre birey zaman içerisinde olgunlaştıkça benliğini kazanır, özgürleşir, kendi kimliğini oluşturma yolunda ilerler. Bundan yola çıkarak klasik işletmelerin olgun bireyin tam tersine olgunlaşmamış çocuksu bireylere yönelik bir yönetim anlayışı benimsediklerini düşünmektedir. Bu durumda olgun bireylerin yönetim altında ezilmesini zaman içerisinde işe karşı isteklerini kaybetmelerini, işe gelmeme ve işten ayrılma davranışlarını sergilemelerini doğurmaktadır. (Baltaş, 2002).

b.Kapsam Teorileri

b.1.Abraham Maslowun İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı

            Abraham Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramında insanın davranışlarının her birinin bir ihtiyacı gidermek üzere kurgulandığından bahsetmektedir. Bu ihtiyaçları kendi içinde bir hiyerarşik düzende sıralamıştır.

Bu basamaklara bakacak olursak;

1.      Basamak: temel fizyolojik ihtiyaçlardır. Yeme, uyuma olarak örneklendirilebilir.

2.      Basmak: Güvenlik ihtiyacı bireyin kendini güvende hissetmesidir.

3.       Basamak: Sosyal ihtiyaçlardır, ait olma ve sevgi ihtiyacıdır.

4.       Basamak: Statü ve saygınlık ihtiyacıdır. Buda tanınma ve prestij şeklinde örneklenebilir.

5.       Basamak: Kendini gerçekleştirme ulaşılabilecek son basamaktır. 

Bu ihtiyaç hiyerarşisine göre kişi en alt basamaktan başlayarak ihtiyaçlarını karşılamak ister. Bir basmak tamamlanmadan diğer basamağa geçilmez. Eğer geçilen basamaklardaki ihtiyaçlar yeniden doğarsa tekrar o basamağa dönülerek bu ihtiyaçların giderilmesi gerekmektedir. (Yüksel,2004).

b.2. Herzberg’in Çift Faktör Kuramı

            Bu teorinin asıl ortaya çıkışı Herzberg’in sorduğu ne zaman kendinizi en iyi ve en kötü hissettiniz? Sorusuyla ortaya çıkmıştır. Yapılan araştırmadan elde edilen sonuçlara göre bireyler arasında iş ile doğrudan ilgili olan başarı ve sorumluluk gibi kavramları öne çıkaranların daha motive olarak işi yerine getirdiğine, ancak tam tersi iş ile doğrudan değil dolaylı olarak bağlantılı olan para, statü gibi kavramları kendilerine değer olarak alan bireylerin işe karşı motivasyonlarının daha düşük olduğu belirlenmiştir.Bunun görülmesi üzerine Herzberg bu kavramları iki gruba ayırmıştır. İlk grup olarak motive edici olan işin kendisi, sorumluluk, öz düzenleme değerlendirilmiştir. İkinci kategoride ise hijyen faktörleri yer almaktadır.Bunlar maaş, çalışma koşulları, iş güvenliği olarak gruplandırılabilir. Herzberg genel olarak kuramı değerlendirildiğinde ise kişilerin onları iş yerine bağlayacak faktörleri iyi ayırt etmeleri gerektiğini söylemektedir.(Kaldırımcı,1997).

b.3.Mc Clelland Başarı İhtiyacı Teorisi

            Diğer teorilerden farklı olarak Mc Clelland ihtiyaçların öğrenme ile sonradan kazanılabileceğinden bahsetmiştir. Bireylerin bu anlayışa göre üç ihtiyacının etkisi altında kaldığını savunmaktadır. Bu ihtiyaçlar ilişki kurma ihtiyacı, güç kazanma ihtiyacı ve başarma ihtiyacıdır. Bireyler bu ihtiyaçlarını karşılamak adına motive olurlar ve yerine getirmeleri gereken işler üzerinde daha kolay yoğunlaşabilirler. Her birey farklı bir ihtiyaca ağırlık vererek o yönde ilerleyebilir bu kişiden kişiye farklılık gösterir.Bunlar arasında bireyler için en baskın olanı genel olarak başarı ihtiyacı olmaktadır.(Eren, 1993).

Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)

Disqus Yorumları